Erzurum’da Neden Büyükbaş Hayvancılık Yapılır?
Yani şöyle diyeyim, Erzurum’un hali, İzmir’de oturan, Instagram’da bir gömlek değiştirip 17 kere poz veren, ya da dışarıda “soğuk mu?” diye sorduğunda tek bir “evet” cevabına fazlasıyla anlam yükleyen o tiplerin haline benziyor. Hani biri böyle sarhoş, birisi keyifli, birisi de “biraz derin düşünelim mi?” diye soruyor ama gerçekten derinleşmeye başlıyor. O kadar derinleşiyor ki, “Neden bu kadar deriniz?” diye sorgulayıp kendi derinliğini izlerken başka birinin “Büyükbaş hayvancılık yapmak Erzurum’da gerçekten de mantıklı mı?” diye sorması çok doğal.
Erzurum’da büyükbaş hayvancılık yapılmasının sebeplerini açıklamak, İzmir’de denize girmeye karar veren birinin düşüncelerine benziyor. “Bu nasıl bir karar?” demek istemiyorsunuz ama bir yandan da “Vallahi merak ediyorum, bu insanlar nasıl hayatta bu kadar soğukla baş ediyorlar?” diye kendinize soruyorsunuz.
Hadi bakalım, biraz daha yakından bakalım!
—
Erzurum’un Soğukları: Büyükbaş Hayvancılık İçin Doğal Bir Neden
Erzurum, İstanbul’u, Ankara’yı filan geçtim, gerçekten soğuk deyince akla ilk gelen yerlerden birisi. Yaşam mücadelesi biraz zor olabilir; ama ne yapalım, kimse de orada sürekli sıcak çikolata içmeye gitmiyor, değil mi? Bu soğuklar aslında tam da Erzurum’daki büyükbaş hayvancılığın temel nedenlerinden biri. Düşünsenize, kışın dışarıda üşümek istemeyen inekler, o soğuklara karşı nasıl dayanıyor?
Tabii bu soğuklar, ineklerin “nerede daha rahat yaşarım” sorusuna verdiği bir cevap aslında. Erzurum’daki iklim, büyükbaş hayvancılıkla ilgilenenler için adeta doğal bir sıcak yuva sunuyor. Bir inek için bu tip soğuklar, sıcaklardan çok daha rahat bir ortam sağlıyor. Hani “İzmir’de kışın bile donacak gibi oluyorum!” diyorsunuz ya, Erzurum’daki hayvanlar, o kadar da sıkıntıya düşmüyor. İneklerin de bir iç sesleri olabilir, “Vallahi kış bambaşka, burası mükemmel!” diye düşündüklerini hayal ediyorum.
—
Erzurum’un Tarım Alanları: Olanaklar ve Toprak Verimliliği
Bir gün Erzurum’a gitmişken, bir çiftlik sahibine yaklaşıp “Hayvancılık burada neden bu kadar yaygın?” diye sordum. Adam bir an durdu, gözlüklerini çıkarıp, sanki yıldızlardan bir şeyler seçmeye çalışıyormuş gibi bakarak: “Toprağımız verimli, her şey burada olgunlaşıyor. Hem bu hayvancılık işi, Erzurum’un dokusunun bir parçası, oğlum!” dedi.
Bir bakıma doğru söylüyordu. Erzurum’un verimli toprakları, burada hayvancılıkla uğraşmayı cazip hale getiriyor. Tarlalar geniş, otlaklar geniş, çayır-köy her şey yerli yerinde. Tabii bu kadar geniş alanda otlayan ineklerin de moralinin bozulması pek mümkün olmuyor. “Burası zaten benim evim!” diye bağıran bir inek görmüşlüğüm var, ama o başka bir hikaye…
Toprağın verimliliği, hayvancılıkla ilgili gıda üretiminin artmasını sağlarken aynı zamanda büyükbaş hayvancılığın da gelişmesine yol açıyor. Hani şu “herkes bir şeylere yatırım yapıyor, araziye gireceğim!” gibi cümleler vardır ya, Erzurum’daki çiftçiler için arazi aslında sadece tarlada buğday ekmekten ibaret değil. Aynı zamanda kaliteli hayvancılık yapmanın da ilk adımı.
—
Erzurum’un İnsanları ve Hayvancılık Kültürü
Hayvancılık Erzurum’da, bir işten öte kültürel bir gelenek haline gelmiş. Sadece iş olarak değil, bir yaşam tarzı olarak kabul ediliyor. Burada, büyükbaş hayvancılık, aslında yüzyıllardır süregelen bir yaşam biçimi. Erzurumlu’nun mutfağı, ya da şehrin sokakları, bu kültürün nasıl beslendiğini çok iyi anlatıyor. Erzurum’a gittiğinizde, o kadar sıcak insanlarla karşılaşırsınız ki, size bir gün “Hadi gel, sen de bizimle inek sağ!” deseler şaşırmazsınız.
Burası, “Bizim dedelerimiz de buradaydı, babalarımız da. Bu iş bir miras gibi, hep birlikte yaptık!” diyerek karınlarını doyurdukları, kendilerini mutlu hissettikleri bir yerdir. O kadar ki, bazen köy kahvelerinde içerken bir anda “İnekler nasıl?” diye soran birine rastlamanız çok olağan bir şey olabilir. Hani bir yere gidersiniz ya, garsonlar sorar: “Yemeğinizi beğendiniz mi?” işte Erzurum’da da bu sorunun cevabı daha çok: “İneklerinizi beğendiniz mi?” oluyor!
—
Soğuk İklim, Doğal Gübre ve Hayvanların Kalitesi
Erzurum’un buz gibi havası, tarlaların verimliliği kadar, büyükbaş hayvancılık için önemli bir diğer faktör. O soğuklar sayesinde, hayvanlar, hem daha sağlıklı hem de daha fazla süt ve et veriyorlar. Yani biraz da çevreyi daha iyi anlayabilmeniz için soğuk havanın iyi olduğunu kabul etmeniz gerekiyor. Kışın gelen o yoğun kar, yer altındaki toprakları besliyor ve bu da hayvanların yemini daha verimli hale getiriyor.
Hani siz “yemek ne güzel!” diyorsunuz ya, işte inekler de aynı şekilde o karla gelen yemlerle besleniyor. Sonra da size bolca süt, et, peynir falan sunuyor. Ama bana sorarsanız, Erzurum’da bir inek olmanın tam sırası: “Vallahi ben burada yaşasam hiç üzülmem!”
—
Erzurum’un İçindeki Komik Günlük Yaşam
Bazen “Erzurum’da neden büyükbaş hayvancılık yapılır?” diye soran bir İzmirliyle sohbet ediyorum. Tam böyle anlatırken, bir anda diyorum: “Vallahi kardeşim, bunlar da bizi soğukta izlerken ‘Acaba İzmir’de bu kadar güneş ne işe yarıyor?’ diye düşünsün. İkinci konu, bir hayvan nasıl rahat eder? Karadenizli bir çiftçiyle tanıştım, bana gülerek: ‘Bir inek ne kadar mutlu olabilir? Ama buradaki inekler güneşin batımını bile çok iyi izler!’” dedikten sonra, soğuk ve güneş arasında bir yer bulmaya çalıştım, ama çok eğlenceliydi.
İnsanları ve günlük yaşamı biraz daha mizahi bir şekilde ele alarak, Erzurum’daki büyükbaş hayvancılığın derinlemesine analizine geçelim.
—
Sonuç: Erzurum’da Büyükbaş Hayvancılık, Her Şeyin Bir Araya Gelmesi
Büyükbaş hayvancılık Erzurum’da sadece soğuk, verimli topraklar ve geleneksel kültürle değil, aynı zamanda bu işin insanlarıyla ve hayvanlarıyla da bir bütünlük içinde. Erzurum’daki iklimin, arazinin, kültürün ve geçmişin birleşmesi, bu işe katkı sağlıyor. Bu da demektir ki, Erzurum’daki inekler bir noktada dünyayı daha iyi anlayan ineklerdir!
O yüzden, Erzurum’da neden büyükbaş hayvancılık yapılıyor? Çünkü her şey birbirini tamamlıyor, tıpkı bir İnsta fenomeninin güneşin batışını izlerken yeni bir poz vermesi gibi! Yani temelde her şey yerli yerinde.